Czat na żywo (0)22 307 37 66
Dział Obsługi Pacjenta czynny: od Pon. do Pt. w godz. 9:00 - 18:00
  • Pełna poufnośćDyskretnie pakowane przesyłki
  • Oryginalne leki prosto z licencjonowanej apteki
  • Brak ukrytych kosztówDarmowa dostawa i konsultacja.
  • Dostawa w 24 h przy zamówieniach składanych do 16:30

Cukrzyca a zaburzenia psychiczne

Mężczyzna z depresją Cukrzyca zwiększa nie tylko ryzyko chorób nerek czy serca, ale i nasila możliwość wystąpienia zaburzeń psychicznych, takich jak chociażby depresja czy zaburzenia odżywiania. Odnotowywana jest również sytuacja odwrotna - u pacjentów z wieloma różnymi zaburzeniami psychicznymi zwiększone jest ryzyko wystąpienia cukrzycy. Problemy emocjonalne u diabetyków powinny być rozpoznawane i leczone, ponieważ ich obecność może pogorszyć wyniki leczenia cukrzycy oraz, w najgorszych przypadkach, doprowadzić do śmierci pacjenta.

Cukrzyca – informacje podstawowe

Cukrzyca jest chorobą, w której przede wszystkim dochodzi do zaburzeń tolerancji glukozy. Schorzenie doprowadza do nieodpowiedniego stężenia węglowodanów we krwi, co podwyższa ryzyko m.in. chorób nerek, układu sercowo-naczyniowego czy nerwowego. Z cukrzycą mogą współistnieć również inne problemy, zaliczane do grupy zaburzeń psychicznych. Okazuje się nawet, że współwystępowanie cukrzycy z problemami dotyczącymi funkcjonowania psychiki wcale nie jest rzadkie.

Dlaczego cukrzyca zwiększa ryzyko chorób psychicznych?

Cukrzyca, zarówno typu I, jak i typu II, jest chorobą przewlekłą. Już sam ten fakt sprawia, że chorzy na cukrzycę znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka wystąpienia zaburzeń psychicznych – problemy natury emocjonalnej bardzo często rozwijają się właśnie na skutek długotrwałych chorób.

Innym czynnikiem, który może być odpowiedzialny za predyspozycję cukrzyków do zaburzeń psychicznych, są wynikające z choroby zmiany dotyczące stylu życia pacjentów. Osobie zdrowej może się wydawać, że wstrzykiwanie sobie insuliny kilka razy na dobę nie jest jakimś znacznym obciążeniem. Kiedy jednak połączyć konieczność stosowania leków chociażby z wykonywaniem regularnych pomiarów poziomu glukozy we krwi (ich oznaczanie może być zalecone nawet podczas nocy), to okazuje się, że codzienne funkcjonowanie pacjentów z cukrzycą jest obarczone różnymi trudnościami. Prowadzą one do narastającej frustracji i stresu – jeżeli emocje te będą tłumione, to ryzyko wystąpienia zaburzeń psychicznych będzie wzrastało.

Kolejnym z czynników, który może sprzyjać pojawianiu się zaburzeń psychicznych w populacji cukrzyków, jest świadomość charakteru choroby. Owszem, w przypadku drugiego typu cukrzycy możliwe jest uzyskanie normalizacji glikemii, jednak w przypadku cukrzycy typu I wyleczenie nie jest możliwe – pacjenci muszą być leczeni insuliną do końca życia.

Dwukierunkowa zależność pomiędzy cukrzycą a zaburzeniami psychicznymi

Poza powyżej opisaną, istnieje również korelacja odwrotna. Otóż osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka rozwoju cukrzycy. Przyczyny tego stanu są różne, mogą nimi być zarówno podejmowane przez pacjentów ryzykowne zachowania (np. nadużywanie substancji psychoaktywnych, które zmieniają gospodarkę węglowodanową organizmu), ale i zaniedbania prowadzące do nadwagi lub otyłości.

Jedno jest pewne: między cukrzycą a zaburzeniami psychicznymi zdecydowanie istnieje pewien związek. Obustronne zależności i powiązania są różne w zależności od tego, jakie konkretnie schorzenie czy zaburzenie psychiczne będzie analizowane razem z cukrzycą.

Cukrzyca a depresja

Jednym z najczęściej występujących u pacjentów z cukrzycą zaburzeń psychicznych jest depresja. Objawami problemu mogą być m.in.:

  • obniżenie nastroju
  • utrata zainteresowania rzeczami, które wcześniej stanowiły przedmiot zainteresowania pacjenta i sprawiały mu radość (tzw. anhedonia)
  • zaburzenia snu (związane i z bezsennością, i z nadmierną sennością)
  • zaburzenia apetytu
  • odczuwanie poczucia winy.

Poza powyższymi, pacjenci, u których rozwija się depresja, cechują się ogólnym obniżeniem napędu psychoruchowego. Pacjenci mogą być odbierani jako osoby całkowicie pozbawione energii życiowej (jest to jeden z typowych objawów depresji). Brak motywacji do wykonywania codziennych czynności jest szczególnie groźny w przypadku cukrzyków, którzy mogą zaniechać regularnej kontroli glikemii czy też pomijać dawki leków.

Zależności między cukrzycą a depresją - grafika

Czy depresja wśród cukrzyków jest częsta?

W populacji pacjentów z cukrzycą zaburzenia nastroju są częstsze, niż można by potencjalnie przypuszczać. Według statystyk objawy depresyjne występują u nawet 30% chorych na cukrzycę, z kolei pełnoobjawowa depresja spotykana jest u około 10% z nich. Liczby oraz możliwe konsekwencje depresji u cukrzyków wskazują na to, że pacjenci ci powinni być monitorowani przez lekarzy pod kątem wystąpienia zaburzeń nastroju.

Czynniki zwiększające ryzyko depresji u diabetyków

Istnieją swego rodzaju czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia depresji u pacjenta z cukrzycą, jako przykłady można podać:

  • płeć żeńską
  • zachorowanie na cukrzycę w młodym lub odwrotnie, w podeszłym wieku
  • ubóstwo
  • długi czas trwania cukrzycy
  • wystąpienie powikłań narządowych cukrzycy
  • słabą kontrolę poziomu glukozy we krwi

Cukrzyca a choroba afektywna dwubiegunowa

Choroba afektywna dwubiegunowa to schorzenie psychiatryczne charakteryzujące się wyjątkowo nasilonymi zmianami nastroju - od depresji po manię (stan podwyższonego nastroju). Osoby cierpiące na to schorzenie często cierpią na nadwagę lub otyłość, co kolei stanowi jeden z głównych czynników ryzyka rozwoju cukrzycy typu II. Statystycznie nawet ponad połowa pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową choruje na cukrzycę lub stan przedcukrzycowy.

W chwilach obniżonego nastroju pacjentom może zabraknąć motywacji do zażywaniu leków oraz monitorowania poziomu cukru. W przypadku ataków mani, chorzy mogą skupiać się na jakiejś wyjątkowo istotnej dla nich idei (lub podejmować różne ryzykowne zachowania), zapominając przy tym o kontrolowaniu glikemii i stosowaniu farmakoterapii.

Cukrzyca a schizofrenia

Teoretycznie trudno by poszukiwać związku pomiędzy schizofrenią a zaburzeniami gospodarki węglowodanowej, w praktyce sytuacja jest jednak zgoła odmienna. Otóż wyniki płynące z badań naukowych sugerują, że osoby chore na schizofrenię cechują się większą (niż pacjenci z populacji zdrowej) insulinoopornością oraz związaną z tym zjawiskiem gorszą tolerancją glukozy – są to jedne z ważniejszych czynników rozwoju cukrzycy.

Cukrzyca a zaburzenia odżywiania

Pacjenci z cukrzycą typu I, którzy są leczeni insuliną, muszą stosować się do różnych ograniczeń dietetycznych. Obejmują one m.in. przeliczanie zawartości węglanów w pożywieniu, co ma na celu dostosowywanie odpowiedniej do wstrzyknięcia dawki insuliny. Takie zachowania są jak najbardziej słuszne i oczekiwane, u osób z cukrzycą może dochodzić jednak do przesadnego koncentrowania się na spożywanych pokarmach. W porównaniu do populacji ogólnej, w przypadku cukrzyków występowanie zaburzeń odżywiania, takich jak anoreksja czy bulimia psychiczna, jest zdecydowanie częstsze.

Badania wskazują, że diabetyczki chorujące jednocześnie na zaburzenia odżywiania są o wiele bardziej narażone na szereg problemów. Obejmują one zarówno gorszą kontrolę glikemii, ale i częstszą konieczność hospitalizacji oraz zwiększone ryzyko przedwczesnej śmierci.

Cukrzyca a leki psychotropowe

Leczenie zaburzeń psychicznych u pacjentów z cukrzycą nie jest łatwe. Przyjmowane przez pacjentów leki mogą bowiem wpływać na stężenie glukozy we krwi – z tego względu dobór leków psychotropowych u pacjenta z cukrzycą musi być szczególnie rozważny.

Jednymi z leków, które są najbardziej znane z wywoływania zaburzeń tolerancji węglowodanów, są atypowe leki przeciwpsychotyczne (tzw. neuroleptyki) oraz sole litu (używane jako preparat normotymiczny, czyli stabilizujący nastrój). Stosowane są one głównie u osób ze schizofrenią oraz u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową. Skutkiem zażywania takich leków może być przyrost masy ciała, a ten – jak już wspominano wcześniej – nasila ryzyko wystąpienia cukrzycy.

Cukrzyca a zaburzenia psychiczne: próby odnalezienia molekularnych przyczyn występujących zależności

Coraz większa liczba naukowców interesuje się zależnością pomiędzy cukrzycą a zaburzeniami psychicznymi, dzięki czemu wciąż są prowadzone badania mające na celu znalezienie przyczyn powiązań. Jeden ze związków został odkryty przez uczonych, którzy zajmowali się analizowaniem zaburzeń czynności genu określanego jako DISC1.

Otóż gen DISC1 uznawany jest za jeden z genów, które mogą mieć znaczenie w patogenezie takich schorzeń psychicznych, jak depresja, choroba afektywna dwubiegunowa i schizofrenia. W przeprowadzonych badaniach udało się jednak dowieść, że zaburzenia czynności wspomnianego genu objawiają się nie tylko jako problemy z funkcjonowaniem psychiki. W przypadku myszy okazywało się, że mutacje genu DISC1 skutkują również zaburzeniami trzustki. Odnotowano, że w obecności tej mutacji dochodziło do zwiększonego obumierania komórek trzustki oraz do zmniejszonego wydzielania insuliny przez ten gruczoł – efektem obu zjawisk było pogorszenie stopnia kontroli gospodarki węglowodanowej u gryzoni.

Badania przeprowadzone na zwierzętach mogą mieć duże znaczenie dla zdrowia ludzkości. Wykrywanie mutacji u pacjentów ze schorzeniami psychicznymi pozwalałoby wdrażać oddziaływania profilaktyczne (takie jak redukcja masy ciała czy zmiana nawyków żywieniowych), zanim jeszcze doszłoby do wystąpienia cukrzycy.

Cukrzyca a zaburzenia psychiczne: czy rzeczywiście ich współistnienie jest istotne?

Zaburzenia psychiczne u cukrzyków zdecydowanie powinny być rozpoznawane i poddawane leczeniu. Nawet najlepiej dobrana terapia normalizująca glikemię, jeżeli nie będą przestrzegane jej zalecenia, nie pozwoli na uzyskanie poprawy stanu pacjenta z cukrzycą.

W przypadku wielu schorzeń psychicznych – chociażby depresji czy choroby afektywnej dwubiegunowej – odnotowywane jest zwiększone ryzyko popełnienia przez pacjenta samobójstwa. Współistnienie choroby psychicznej z cukrzycą takowe ryzyko jeszcze bardziej nasila. Niepodjęcie leczenia psychiatrycznego może więc sprawiać, że dojdzie do przedwczesnego zgonu pacjenta.

Pacjenci z cukrzycą, u których rozpoznawane są zaburzenia psychiczne, zdecydowanie powinni poinformować o swojej chorobie psychiatrę. Przy dobieraniu leków psychotropowych specjalista będzie mógł wtedy wziąć pod uwagę to, aby na recepcie znalazły się takie leki, które nie pogorszą gospodarki węglowodanowej chorego.

Źródła

Wybierz lek, dawkę i ilość
Wypełnij formularz medyczny
Lekarz wystawi receptę
Apteka wyśle zamówienie